Zeev Sternhell, home de esquerdas e "supersionista"
Unha entrevista de Ari Shavit (Haaretz)
Cando comezou a pensar en Israel?
Mesmo antes da guerra, en Polonia. A miña familia era sionista e a tía que me coidou militaba na KKL [Fondo Nacional Xudeu, unha organización dedicada á compra de terras en Palestina]. Eu lía os xornais e en 1948 produciuse a declaración de independencia. A vosa xeración non pode entender a emoción que esa noticia provocou en nós. Era apenás só catro anos despois de que o Exército Vermello nos liberara e seis anos despois de que os nazis liquidasen os guetos. Existía algo de tolemia nesa travesía desde horror e o desamparo a un estado xudeu e a unha vitoria militar. O neno de 13 anos que eu era temía que os árabes masacraran aos xudeus. O que viamos era a 600.000 xudeus rodeados por decenas de millóns de árabes. Por tanto, para min, que un exército xudeu loitase e vencese, e que o estado de Israel fora creado, superou toda imaxinación. Houbo unha dimensión case metafísica no feito de que estes xudeus conducidos aos guetos, perseguidos, asasinados e sacrificados, chegasen a construír un estado e non depender dos "gentiles". En Europa, os xudeus nunca tiveron forma humana, non eran nada, menos que nada, menos que pantasmas, menos que animais.
Atención, vostede fala como un sionista.
Eu non son un sionista. Son un supersionista. Para min, o sionismo foi e segue sendo o dereito nacional dos xudeus a decidir e autodeterminar o seu destino e o seu futuro. Todos os seres humanos teñen o dereito inherente a ser donos de si mesmos, un dereito que aos xudeus foilles denegado pola historia e que o sionismo devolveulles. Eu sentín a amplitude desta revolución cando emigrei a Israel só e con 16 anos. O momento en que desmbarquei do Artza ["Cara á patria", un buque israelí que partiu do porto de Marsella con decenas de nenos xudeus] e puxen un pé no porto de Haifa, rematei de ser un obxecto para finalmente converterme nun suxeito. Foi o final da errancia, das identidades falsas, da necesidade de xustificarse continuamente. Aquí, en Israel, non era necesario explicarse nin xustificarse. Non sabiamos hebreo, non estaba claro cal sería o futuro, pero se era, estábase polo menos seguro dunha cousa: a interminábel viaxe chegaba ao seu fin.
Vostede está considerado como un historiador de esquerdas moi crítico. Con todo, ao escoitalo agora mesmo, descubrimos a un sionista da vella escola, a un nacionalista israelí.
Eu pertenzo á vella esquerda sionista, na súa acepción nacional e social. Algúns dos meus amigos de todo o mundo poderían quizais tomalo a mal, pero iso non é grave. Atravesar a Segunda Guerra Mundial, asistir á creación do estado de Israel, e inmigrar á idade de dezaseis anos, isto só pode explicarse pola forte vontade de vivir nunha estado-nación xudeu. Debemos considerar dúas dimensións. A primeira é que non creo que sexa posíbel defender a nosa existencia neste país fora do marco do estado-nación. Fóra del, non me fago ningunha ilusión. Se os árabes puidésennos liquidar, faríano voluntariamente. Se os palestinos, exipcios e todos aqueles que asinaron acordos de paz con nós, puidesen conseguir ou imaxinar que non estuvieramos aquí, estarían encantados. O feito é que enfrontámonos a unha ameaza existencial e que a nosa forza é o noso único seguro de vida. Aínda que eu poda estar en contra da ocupación e desexar que os palestinos teñan os mesmo dereitos que eu, sei que necesito o marco do estado-nación xudeu para defenderme a min mesmo. Pero hai unha segunda dimensión. Non teño unha relixión que me poida dar seguridade ou certeza. E o paradoxo é que hoxe son as correntes relixiosas as que utilizan a linguaxe da nación, salvo que eu non podo aceptar un nacionalismo que non recoñece ao outro, ao nacionalismo palestino. A outra paradoxa é que os israelís laicos teñen infinitamente máis necesidade dun estado-nación que os relixiosos. Se a min quítanme Israel, non son nada, estou espido. Israel non é para min un feito consumado, senón algo que debe ser preservado e protexido. Pero a miña vida aprendeume que as cousas poden derrubarse moi rapidamente, da noite para a mañá.
Vostede recibe o premio Israel 2008, durante o 60 aniversario de Israel. Pero Israel nunca tivo como agora esta sensación de desgaste. Pódese imaxinar un colapso?
Para min, o sionismo non é un movemento colonial. Nunca houbo intención de escravizar unha poboación ou de controlar a ruta das Indias. Exclusivamente, para poder exercer o dereito nacional dos xudeus a vivir libremente e en condicións de seguridade, eles buscaron un pedazo de terra que posuír. Coa ocupación de 1967, o verdadeiro perigo é que o sionismo se converta nun movemento post-colonial. Estamos nunha situación semi-colonial, situación da que aínda non podemos liberarnos. Se non temos a coraxe de retirarnos de gran parte do que está máis aló da "liña verde", obraremos en contra nosa. Verémonos obrigados a elixir entre o colonialismo e un futuro binacional [un único estado israelí-palestino]. Pero cada unha destas dúas opcións significa, nin máis nin menos, a liquidación do sionismo. Un estado colonial dara lugar a unha terríbel revolta da poboación ocupada, e un estado binacional non resolverá nada e conducirá a un baño de sangue. O tempo é moi breve, pero o noso nivel de vida fai que vivamos na ilusión. Isto non pode durar eternamente.
.JPG)
unha alternativa. Poderíanse quedar e atopar a morte a mans de túrbas alborotadas que perseguían aos xudeus. eles, do mesmo xeito que outros refuxiados, deberon comezar de novo en Italia. E con todo, en lugar de regodearse na vitimización, permitir que os explotasen líderes sen escrúpulosos, ou deixar que os consumise o odio e a vinganza, crearon novas vidas, agradecidos aos seus países de adopción por facelo posible. O mesmo sucedeu cos refuxiados indochinos cos que traballei a fins dos 70 e principios dos 80, incluíndo a parella que a miña esposa e eu patrocinamos para que viñese a EE.UU. E cos refuxiados soviéticos e de Europa do Leste cos que traballei durante varios anos pouco tempo antes. A fins de 2007, o Alto Comisionado de Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR) contou 11,4 millóns de refuxiados na súa xurisdición, pertencendo as maiores poboacións a Afganistán, Iraq, Colombia, Sudán, e Somalia. ACNUR calcula que ao longo de cinco décadas asistiu a 50 millóns de refuxiados -para axudalos a reiniciar as súas vidas. Defínese aos refuxiados como aqueles con "un temor ben fundado a ser obxecto de persecución por motivos de raza, relixión, nacionalidade, pertenza a un grupo social ou opinión política particular...". Así e todo, de todos os refuxiados do mundo, un grupo "os palestinos" recibe un trato totalmente diferente a todos os demais. En realidade, a Convención de refuxiados explicitamente non se aplica aos palestinos, situados no ámbito da Axencia de Nacións Unidas para os 
Refuxiados de Palestina en Oriente Próximo (UNRWA). En todo o mundo non existe un organismo equivalente da ONU para ningún outro grupo de refuxiados. A definición de refuxiado en virtude do mandato de UNRWA tamén é exclusiva. Cobre a todos os descendentes, sen limitación xeracional, de quen se consideraban refuxiados en 1948. Isto axuda a explicar por que o seu número de casos tense case quintuplicado desde 1950. A diferenza de ACNUR, UNRWA non trata de reasentar aos refuxiados palestinos, senón que brinda servizos sociais mentres que os mantén nun perpetuo limbo. E a pesar das bágoas de crocodilo que derraman os países árabes, moitos dos cales están hoxe asulagados de petrodólares, respecto da situación apremiante dos seus irmáns palestinos, estiveron entre os doantes máis misérrimos de UNRWA. Afirman, de maneira desalmada, que non é a súa responsabilidade ocuparse dos refuxiados resultantes das decisións doutros. Os seis principais doantes de UNRWA este ano son os gobernos de EE.UU e de países europeos, con cantidades minúsculas doadas por unhas poucas nacións árabes e nada por outras. E xa que estamos no tema, debería apresurarme a aclarar que só os palestinos a quen se considera vítimas do conflito árabe-israelí reciben este trato especial. En 1991, cando Kuwait sumariamente expulsou a aproximadamente 400.000 palestinos polo seu suposto apoio a Saddam Hussein de Iraq durante a primeira Guerra do Golfo, a comunidade internacional nin sequera abriu a boca. As violacións árabes dos dereitos humanos dos árabes ven de maneira diferente, se é que seica llas ve. E en países como o Líbano, cunha numerosa poboación de refuxiados palestinos baixo o auspicio de UNRWA, hai tempo que o goberno impuxo restricións ao dereito dos palestinos de traballar en moitas profesións e oficios. Con todo nunca houbo unha enérxica protesta. Polo tanto, enfrontamos unha situación sen precedentes. Os palestinos non son a primeira poboación de refuxiados do mundo, pero poden chegar a ser os primeiros en lamentar a súa perpetua condición de refuxiados á vez que se opoñen aos esforzos por resolvela. Considéreno. En 1947, a ONU ofreceu unha solución de dous estados para responder a dous reclamos nacionais contraditorios. Os xudeus aceptárona, os árabes rexeitárona. Ou en linguaxe da ONU, o "proposto estado árabe non se converteu en realidade". Se as cousas foran diferentes, poderíanse crear dous estados, e cun pouco de sorte, até aprendesen a vivir un á beira do outro. Até o día de hoxe, ese concepto de dous estados segue sendo o desenlace máis factible. En lugar diso, o lado árabe iniciou unha guerra. Houbo seica algunha guerra que non producise refuxiados? E con todo o mundo árabe culpa a Israel polos refuxiados dunha guerra que el mesmo iniciou. Namentres, o mesmo conflito árabe-israelí produciu unha maior cantidade de refuxiados xudeus de países árabes, que se reasentaron noutros sitios facendo pouca alharaca. Logo, deliberadamente, mantívose aos refuxiados palestinos en campamentos, como protexidos da comunidade internacional, como recordatorio permanente da transitoriedade da súa situación. Ensinóuselles a centrar o seu odio en Israel, e en lugar de facer responsables aos seus líderes por usalos de peóns, negóuselles a oportunidade dunha nova vida. Mesmo agora, tres anos despois de que Israel se retirara totalmente de Gaza, sorprendentemente, case 500.000 palestinos continúan vivindo nos campamentos de refuxiados de UNRWA na Franxa. Por que? Aínda que os palestinos atópanse entre os maiores beneficiarios de axuda per capita, segundo sinalou o funcionario británico Kim Howells, moita desa axuda desviouse cara aos petos de funcionarios palestinos corruptos -que posteriormente se dedican a buscar máis axuda para o seu pobo supostamente desatendido. é a mesma lóxica absurda que emprega Hamas cando declara escaseza de enerxía mentres bombardea as centrais eléctricas israelís que provén de electricidade a Gaza. O proceso é instigado por un aparello da ONU complicado e ben financiado, que abarca máis que só a UNRWA, creado pola maioría dos estados membro para apoiar a causa palestina. Non fai falta recordar que os darfuris, kurdos, tibetanos, e outros que consideran que foron vítimas da inxustiza e ocupación non teñen organismos comparables de Nacións Unidas que defendan a súa causa. Isto non significa que os palestinos teñan en absoluto vidas fáciles. Claro que non é así. Significa que os seus líderes, coa complicidade de moitos da comunidade internacional, lograron un dos enganos máis exitosos da historia. En lugar de reasentar aos refuxiados -tal cal ocorreu con innumerables refuxiados- sen ningunha vergoña explotáronos. é alí onde se atopa a irreducible traxedia dun conflito que xa leva varias décadas. 
